Wiskundig model: Rhônegletsjer verdwijnt in 100 jaar

Onderzoekers van de Ecole Polytechnique Fédérale de Lausanne hebben in kaart gebracht hoe de Zwitserse Rhônegletsjer zich heeft ontwikkeld sinds 1874. Hiermee kunnen ze nauwkeurige voorspellingen doen hoe de gletsjer zal evolueren tot het jaar 2100. Nooit eerder werden de ontwikkelingen van een gletsjer voor zo’n lange periode zo nauwkeurig gemodelleerd. De onderzoekers gebruikten hiervoor geavanceerde wiskundige technieken.
Hun conclusie: over honderd jaar is er nauwelijks iets over van de gletsjer. De wiskundigen gebruikten drie mogelijke toekomstscenario’s wat betreft de veranderingen van het klimaat. Uitgaande van een gemiddeld scenario, niet extreem optimistisch of pessimistisch, namelijk een stijging van 3,6 graden Celsius per honderd jaar en een procentuele afname met zes procent van de hoeveelheid neerslag, eveneens per eeuw, zal de grens waaronder de sneeuw smelt (nu gelegen op 3000 meter) significant oprukken. Dat is een zorgelijke ontwikkeling: over vijftig jaar zal het volume van de Rhônegletsjer met vijftig procent zijn afgenomen en rond het jaar 2100 zal er zo goed als niets meer over zijn van deze gletsjer.
» lees verder: Kennislink

Roetwolken versterken extremer weer in Azië

In Azië smelten de gletsjers sneller, wordt het weer extremer en worden de grote steden donkerder. De zogenoemde bruine roetwolken in de atmosfeer van Azië vormen vooral het probleem, omdat zij de klimaatverandering op het continent versterken.
Dat stellen wetenschappers van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP) in een donderdag gepubliceerd rapport over het milieu in Azië. De roetdeeltjes uit de vervuilde wolken zouden klimaatveranderingen in Azië versterken, omdat zij zonlicht absorberen en warmte vasthouden.
De bruine wolken zijn vooral een toenemende bedreiging voor het klimaat in dichtbevolkte Aziatische landen als China en India. De roetdeeltjes zorgen er onder meer voor dat de gletsjers van gebergten als de Himalaya sneller smelten.
Ook neemt door de vervuilde wolken de kans op hevige regenval in onder meer China en India toe met hoeveelheden van 150 millimeter regen op een dag. Verder tasten de rondzwevende roetdelen de landbouwoogst en volksgezondheid in Azië aan.
Jaarlijks overlijden er in China en India volgens het UNEP-rapport 340.000 mensen aan hart-en ademhalingsproblemen die zijn veroorzaakt door de milieuverontreiniging.
UNEP-directeur Achim Steiner stelt dat de huidige generatie wereldwijd moet investeren in ‘groene groei’ door bijvoorbeeld zonne-energie te gebruiken voor werkplekken en het aansturen van voertuigen.
De milieuverontreiniging wordt vooral veroorzaakt door overbevolking en de snelle economische ontwikkelingen in Azië.
[ANP]

Vervuiling Aziatische steden bedreigt Himalaya

Het Himalayagebergte heeft zwaar te lijden onder vervuiling die vanuit grote steden in Zuidoost-Azië met de wind wordt meegevoerd. Dat hebben Franse en Italiaanse wetenschappers dinsdag bekendgemaakt.
Dit fenomeen kan het voortbestaan van het extreem kwetsbare gebergte bedreigen, aldus de onderzoekers. Niet alleen kooldioxide, maar ook luchtvervuiling heeft een belangrijk aandeel in de wereldwijde klimaatverandering. Vooral vervuiling door verbranding, zoals roet, draagt bij aan de opwarming van de aarde. Deze deeltjes komen door de wind in de Himalaya boven de 5000 meter uit. Daar mengen ze met schone lucht en bevorderen ze het smelten van gletsjers.
Het is nog onduidelijk wat de uiteindelijke invloed op het milieu zal zijn.
[ANP]

Twee graden temperatuurstijging funest voor pinguïns

Een temperatuurstijging van 2 graden Celsius kan ervoor zorgen dat de pinguïnpopulatie op de Zuidpool drastisch kleiner wordt of zelfs verdwijnt. Volgens een onderzoek van het Wereld Natuur Fonds (WWF) wordt 50 procent van de keizerpinguïns en 75 procent van de adéliepinguïns bedreigd door de opwarming van de aarde.
In het rapport, dat ‘2 graden is te veel’ heet, staat dat die temperatuurstijging al binnen veertig jaar waarheid kan zijn als we de hoeveelheid CO2-uitstoot niet verminderen.
De temperatuurstijging leidt tot een afname van de hoeveelheid ijs. Pinguïns krijgen daardoor minder ruimte om te broeden. Ook zal de hoeveelheid krill (planktonkreeftjes) afnemen, waardoor pinguïns minder voedsel kunnen vinden.
De afgelopen vijftig jaar is het aantal keizerpinguïns al met 50 procent afgenomen. Ook de populatie adéliepinguïns is flink geslonken.
[ANP via Vroege Vogels]

Zeespiegelstijging door smeltend Groenland: halve millimeter per jaar

Met behulp van een Duits-Amerikaanse duo-satelliet hebben onderzoekers nauwkeurig kunnen vaststellen hoe snel de zeespiegel stijgt door de smelting van de ijskap bij Groenland. Het gaat om een halve millimeter per jaar, aldus de TU Delft, dat heeft samengewerkt met het Center for Space Research (CSR) in Austin, Texas.
Voor het onderzoek is gebruik gemaakt van de Duits-Amerikaanse GRACE-kunstmanen. Deze twee satellieten cirkelen sinds 2002 achter elkaar rond de aarde.
Tussen 2003 en 2008 verloor Groenland als geheel jaarlijks gemiddeld 195 kubieke kilometer aan ijs, wat genoeg is om de zeespiegel wereldwijd met een halve millimeter per jaar te laten stijgen. De methode die in Delft en Austin is bedacht, maakt het mogelijk om het massaverlies per regio vast te stellen. Zo werd in de extreem warme zomer van 2007 voor het eerst de afname van de ijsmassa op grote hoogtes (boven de 2.000 meter) berekend.
Verder is duidelijk dat het ijs sneller vooral smelt in het noorden van Groenland, in IJsland, Spitsbergen en de noordelijke eilanden van Canada. De onderzoekers gaan nu kijken hoe de afkalving van kleinere gletsjers heeft op de zeespiegel.
[Volkskrant]

Permafrost minder gevoelig voor opwarming?

De permafrost (blijvend bevroren bodem) in het noorden van Canada en Siberië is misschien minder gevoelig voor klimaatopwarming dan vaak wordt aangenomen.
Onderzoekers troffen in het Canadese Yukon Territory een paar meter onder een bosbodem een massief stuk ijs aan dat naar schatting 740.000 jaar oud is (Science, 19 september). Dat betekent dat het stuk ijs diverse ‘tussen-ijstijden’ warmer dan de huidige tussenijstijd heeft doorstaan.
De ijsmassa kon gedateerd worden dankzij de aanwezigheid van vulkanische as. Opmerkelijk is dat het stuk ijs in een betrekkelijk zuidelijk gebied gevonden werd.
Klimatologen zijn bezorgd over het ontdooien van de permafrost omdat daaruit veel koolstof (CO2 en methaan) van verteerd plantenmateriaal zou kunnen vrijkomen.
[NRC]

Groot ijsplateau in Noordpoolgebied afgebroken

Een ijsplateau van 55 vierkante kilometer is afgelopen maand in het Canadese Noordpoolgebied afgebroken. De ijsmassa is op ‘grootse en verontrustende’ wijze geslonken, aldus Canadese wetenschappers.
Het Markham ijsplateau, een van de vijf overgebleven Noordpoolijsgebieden in Canada, brak begin augustus van Ellesmere eiland af. De omvang van het nabijgelegen Serson ijsplateau kromp deze zomer met 60 procent. Hoge temperaturen veroorzaken de veranderingen.
In totaal heeft Ellesmere Island in het noorden van Canada deze zomer een ijsoppervlakte van 134 vierkante kilometer verloren. Dat is tien keer meer dan wat wetenschappers hadden voorspeld voor deze periode.
Afgelopen weekend werd bekend dat door de hoeveelheid gesmolten ijs het voor het eerst in de geschreven geschiedenis mogelijk is rond de Noordpool te varen.
[ANP via Volkskrant]

Koudere ijstijden door samenvloeiende poolkappen

Sinds drie miljoen jaar koelt de atmosfeer langzaam af en kent de aarde ijstijden. Een miljoen jaar geleden werden die ineens een stuk kouder. Onderzoekers van het KNMI en de Universiteit Utrecht schrijven in Nature dat twee samenvloeiende ijskappen daar de oorzaak van zijn.
Uit het onderzoek blijkt dat de temperatuur gedurende de afgelopen 3 miljoen jaar – vóór de recente opwarming – gemiddeld zo’n 10 graden Celsius is gedaald. Dit is de belangrijkste oorzaak voor het ontstaan van de ijstijden en ijskappen op het noordelijk halfrond in die periode. Aanvankelijk duurde elke ijstijd ongeveer 40.000 jaar, waarin drie relatief kleine ijskappen ontstonden: twee in Noord Amerika en een in Eurazië. Omstreeks 1 miljoen jaar geleden vond echter een geleidelijke omslag plaats naar veel koudere en langere ijstijden met een duur van 100.000 jaar.
» lees verder: Kennislink

Snelle opwarming aarde tijdens ijstijd

Het aardse klimaat blijkt in razend tempo te kunnen opwarmen. Onderzoekers zijn een temperatuurstijging op het noordelijk halfrond van 5,5 graden in 50 jaar tijd op het spoor gekomen. Dat spoor werd gevonden in de 3 km lange ijskern die tussen 1998 en 2004 uit de Groenlandse ijskap werd geboord.
Het blijkt dat 14.700 jaar geleden de toen heersende ijstijd plotseling werd onderbroken door de snelle opwarming, waarna de temperatuur 1.800 jaar hoog bleef. De diepe vorst nam het weer over, maar 1.200 jaar later kwam er opnieuw een heftige opwarming.
De periodes van opwarming bleken te zijn vooraf gegaan door een daling in de stofneerslag op Groenland, wat zou duiden op hogere temperaturen in de tropen en veel meer regen boven de Aziatische woestijnen. De onderzoekers denken dat de opwarming in de tropen voor een snelle atmosferische verandering rond de evenaar heeft gezorgd, met als gevolg zwaardere moessonregens in Azië, verlies van zeeijs in de noordelijke Atlantische Oceaan en een warm, nat klimaat op het noordelijk halfrond.
[Intermediair]

Wilkins-ijsplaat op zuidpool breekt verder af

Eind mei is nog eens een gebied van ongeveer 160 vierkante kilometer afgebroken van de Wilkins-ijsplaat in het zuidpoolgebied. ESA’s aardobservatiesatelliet Envisat nam het verschijnsel voor het eerst in de antarctische winter waar.
De Wilkins-ijsplaat is een brede plaat van drijvend ijs op het antarctische schiereiland, ten zuiden van Zuid-Amerika. De plaat is verbonden met de twee eilanden Charcot en Latady. In februari was al een gebied van ongeveer 400 vierkante kilometer van de plaat afgebroken, waardoor de verbinding tot een strook van 6 km verkleind werd. Met het verder afkalven van de plaat in mei is dat nog amper 2,7 km.
Volgens Dr Matthias Braun van het Zentrum für Fernerkundung der Landoberfläch van de Universität Bonn en Dr Angelika Humbert van het Institut für Geophysik van de Universität Münster zal het afbreken van de plaat niet ophouden. Ze onderzoeken al maandenlang de dynamica van de Wilkins-ijsplaat.
Het antarctisch schiereiland is volgens Braun en Humbert de afgelopen 50 jaar met 2,5 °C opgewarmd. De afgelopen 20 jaar zijn zeven ijsplaten langs het schiereiland in stukken gebroken of kleiner geworden. Het heel spectaculaire afbreken van de Larsen B-ijsplaat werd in 2002 door Envisat waargenomen, amper enkele dagen na de lancering van de satelliet.
» lees verder: Kennislink