Ook tijdens begin winter tonnen methaan in atmosfeer

Wanneer de toendra rond de Noordpool bij het begin van de winter opnieuw bevriest, komen grote hoeveelheden methaan vrij in de atmosfeer. Dat schrijft een groep internationale wetenschappers donderdag in het blad Nature.
Over dit fenomeen is nog maar weinig bekend, maar het zou de bizarre schommelingen in de methaanconcentraties in de hogere lagen van de atmosfeer verklaren, zo menen de wetenschappers. Het team werkte onder leiding van Torben Christensen van de Zweedse universiteit Lund.
De wetenschappers maten de hoeveelheid methaan in de atmosfeer boven de vallei van Zackenberg, in het noordoosten van Groenland, op het ogenblik dat de bodem er opnieuw begon te bevriezen aan het einde van de herfst en het begin van de winter.
De methaanemissie was afgenomen na de lente en de zomer, maar steeg vervolgens opnieuw bij de eerste vriestemperaturen.
De wetenschappers stelden vast dat de bodem van de toendra rond de Noordpool “in deze periode ongeveer evenveel methaan vrijgeeft als tijdens de hele zomer”.
[Knack]

Veel methaangas borrelt op in IJszee

Britse wetenschappers hebben meer pluimen van opborrelend methaangas geregistreerd op de bodem onder de Noordpool. Het gaat om meer dan 250 van deze verschijnselen even ten westen van het Noorse eiland Svalbard, berichtte donderdag het Britse dagblad The Independent.
Het methaangas moet volgens de betrokken professor Graham Westbrook van de universiteit van Birmingham als sinds de vorige ijstijd, naar schatting 15.000 jaar geleden, opborrelen in het poolgebied. De moleculen van het gas komen vrij uit een soort ijskristallen kooi van watermoleculen wanneer de druk van het water afneemt of de temperatuur stijgt.
Het is de tweede keer deze week dat onderzoekers melding maken van grote hoeveelheden ontsnappend methaan in het Noordpoolgebied. Dinsdag meldde dezelfde krant dat Russische wetenschappers voor de Siberische kust methaangas hebben zien opkomen door een stuk smeltend permafrost heen, de bevroren grondlaag van het poolgebied.
Het is nog niet bekend of de hoeveelheid ontsnappend methaangas groter is geworden in de recente periode waarin veel mensen menen dat de aarde ook door hun eigen handelen opwarmt.
[ANP]
» lees ook: MO

Permafrost dooit sneller door verdwijnend zeeijs

Smeltend zeeijs heeft vergaande gevolgen voor de permafrost op het land: als die ontdooit, heeft dat een versnelde toename van CH4 (methaan) en CO2 (koolstofdioxide) tot gevolg. Dat blijkt uit onderzoek in de Geophysical Research Letters.
CH4 is een 21 maal zo sterk broeikasgas als CO2. De grote hoeveelheid broeikasgas die bij dooi van permafrost vrijkomt kan leiden tot een gevaarlijke vicieuze cirkel: meer opwarming, meer ontdooiende permafrost, meer vrijgave van broeikasgas en weer meer opwarming.
» reportage: Volkskrant

Methaangas kan klimaatverandering flink versnellen

Een nieuwe studie in Nature waarschuwt dat de klimaatverandering mogelijk veel sneller en ernstiger zou kunnen zijn dan tot nu toe werd gedacht. Een kettingreactie waarbij methaan vrijkomt, zou ervoor zorgen dat in minder dan honderd jaar alle ijs op aarde verdwijnt.
De auteurs van de studie hoeven daarover niet te speculeren: het is allemaal al eens gebeurd, zo’n 635 miljoen jaar geleden. Toen zorgde het sneeuwbaleffect ervoor dat een ijstijd in een mum van tijd oversloeg in een periode van tropische temperaturen. In de periode die de studie onderzocht, 635 miljoen jaar geleden, zorgde een lichte opwarming ervoor dat de combinatie van ijs en methaan, methaan-clathraat genoemd, instabiel werd en methaangas begon af te geven in de atmosfeer. Aanvankelijk gebeurde dat geleidelijk, maar het krachtige broeikasgas zorgde ervoor dat de temperatuur verder steeg, dat er nog meer ijs smolt, en er dus nog meer methaan vrijkwam.
Methaan is als broeikasgas 25 maal krachtiger dan het veel bekendere CO2. Het gas is in gigantische hoeveelheden opgeslagen in ijs, op de bodem van oceanen en in de permafrost.
» lees verder: MO

Hoeveelheid CO2 en methaan in atmosfeer gestegen

Wetenschappers van NOAA hebben bekend gemaakt dat de uitstoot van de hoeveelheid methaan en CO2 in het jaar 2007 sterk is toegenomen.
Vooral de toename in de hoeveelheid methaan viel in het jaar 2007 op. In totaal werd er 27 miljoen ton methaan in de lucht gebracht. Dat is opmerkelijk, aangezien de hoeveelheid methaan in de laatste decade niet veel is toegenomen.
Mogelijke oorzaken zijn de industrialisatie van Azië en de toenemende emissie uit de zogenaamde wetlands. Volgens de wetenschappers is het eveneens mogelijk dat de toename wordt veroorzaakt door het ontdooien van de permafrostgebieden. Het is echter nog te vroeg om daar harde uitspraken over te doen.
Een citaat uit het betreffende artikel:

“Permafrost, or permanently frozen ground, contains vast stores of carbon. Scientists are concerned that as the Arctic continues to warm and permafrost thaws, carbon could seep into the atmosphere in the form of methane, possibly fueling a cycle of carbon release and temperature rise.”

[VWK]

Bacteriën bepalen hoeveel methaan rijstvelden uitstoten

Hoeveel methaan een rijstveld uitstoot, hangt grotendeels af van het soort bacteriën in de grond, schrijven Nederlandse en Duitse onderzoekers in Global Change Biology.
In natte en dus zuurstofarme grond zetten bacteriën organisch materiaal om in methaan. Rijstvelden zorgen voor een kwart van de mondiale methaanuitstoot en methaan is verantwoordelijk voor zeventien procent van het broeikaseffect.
Wetenschappers dachten altijd dat er zoveel verschillende soorten bacteriën in grond zitten, dat één bacteriesoort meer of minder weinig verschil maakt, maar dat blijkt niet te kloppen. Volgens de onderzoekers produceert rijst op de Italiaanse Po-vlakte tien tot honderd keer meer methaan dan op de bedding van de Nederlandse Waal. Het verschil zit hem in de aanwezige bacteriën. De structuur en samenstelling van de grond is verder heel vergelijkbaar, aldus onderzoeker Paul Bodelier van het Nederlands Instituut voor Ecologie.
Het planten van rijst verandert de verscheidenheid van soorten bacteriën in de grond. Bij een tweede beplanting van dezelfde grond was het verschil in methaanuitstoot tussen de Italiaanse en de Nederlandse grond die nooit eerder met rijst was beplant beduidend minder.
[Intermediair]

Hoogleraar: klimaateffect van vlees is klein

Marianne Thieme stelt in de film Meat the truth dat vlees eten net zo slecht voor het klimaat is als autorijden of vliegen. Jan Goudriaan, emeritus hoogleraar aan de Universiteit Wageningen, vindt dat onzin:

De veeteeltsector wereldwijd zou verantwoordelijk zijn voor 18 procent van de totale emissies, 9 procent in de vorm van CO2, en 9 procent in de vorm van methaan en lachgas. Nu zijn methaan en lachgas wel krachtige broeikasgassen, 23 respectievelijk 296 maal krachtiger dan CO2, maar bedenk dan wel dat dit geldt per kilogram. En dat de concentraties van methaan en lachgas in de atmosfeer 200 en 1000 maal lager zijn dan die van CO2. CO2 is dus veruit het belangrijkste.

Bovendien zijn natuurlijke emissies van methaan uit moerassen en lachgas uit de oceanen vele malen groter dan die uit rundvee en grasland. Maar het meest treffend is nog dat de methaanconcentratie in de atmosfeer sinds het jaar 2000 helemaal niet meer stijgt! Voor zover het methaan en lachgas betreft is het echt niet nodig om bezorgd te zijn over de rol van de veeteeltsector.

» lees verder: Trouw

Kettingreactie veroorzaakte 55 miljoen jaar geleden broeikas

Een kettingreactie rond 55 miljoen jaar geleden zorgde voor extreme opwarming. Verhoogde CO2-uitstoot veroorzaakt door toennemende vulkanische activiteiten en vervolgens de uitstoot van grote hoeveelheden methaan, een heel sterk broeikasgas, zorgden voor een extreem snelle stijging van de wereldtemperatuur. Die kwam uit op ongeveer 8° C over een periode van ongeveer 6000 jaar.
Onderzoeker Appy Sluijs van de Universiteit Utrecht en collega’s hebben voor het eerst deze kettingreactie aangetoond op basis van boorkernen uit New Jersey (V.S.). Een dergelijk rampscenario zou ook in de toekomst kunnen plaatsvinden. De publicatie verscheen in het wetenschappelijke weekblad Nature.
» lees verder: Kennislink.nl

Krokodillen en palmbomen op de Noordpool

Het is niet uit te sluiten dat er in de toekomst krokodillen op de Noordpool lopen en dat er palmbomen groeien. Dat stellen wetenschappers van de Universiteit Utrecht en het Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek (NIOZ).
55 Miljoen jaar geleden warmde de aarde op door intens vulkanisme, zegt dr. Appy Sluijs, verbonden aan de Universiteit Utrecht.

“Hierdoor werd een kettingreactie in werking gezet. Want door het vulkanisme smolten methaanhydraten, een soort ijs waarin veel methaan zit, in de ijsbodem. Hierdoor werd de CO2-concentratie in de atmosfeer nog hoger.”

Sluijs zegt dat deze kettingreactie ook in de toekomst plaats kan vinden.

“Er is sprake van een nare situatie. We kennen nog geen natuurlijk mechanisme dat snel CO2 uit onze atmosfeer kan halen.”

De huidige opwarming door het verbranden van fossiele brandstoffen zal, zonder maatregelen, in de toekomst waarschijnlijk ook leiden tot het smelten van methaanhydraten.

“Dezelfde kettingreactie wordt in gang gezet. Hierdoor zullen de temperaturen stijgen met alle bijbehorende gevolgen.”

Volgens de wetenschappers kan de klimaatverandering van 55 miljoen jaar geleden als een model beschouwd worden voor de huidige opwarming van de aarde. In aanvulling op de film An Inconvenient Truth van Al Gore laat dit type onderzoek zien hoe een broeikaswereld eruit ziet, inclusief krokodillen en palmbomen op de Noordpool.

“55 Miljoen jaar geleden was het op de Noordpool ongeveer 24 graden.”

De onderzoekers trekken hun conclusies uit gesteenten van mariene oorsprong die bij New York zijn opgeboord. Sluijs:

“We hebben de boorkernen bijna twee jaar bestudeerd. Daaruit leren we van alles over de geschiedenis van het klimaat op aarde.”

Donderdag publiceren de Nederlandse wetenschappers hun onderzoek in het tijdschrift Nature.
[Planet]

Nieuw record in CO2-uitstoot

De concentratie aan het broeikasgas CO2 in de atmosfeer heeft vorig jaar zijn hoogste niveau ooit bereikt. Op jaarbasis valt er een mondiale stijging van 0,53 procent te noteren. Dat zegt de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO), de weerkundige organisatie van de Verenigde Naties. België scoorde wel goed: een vermindering van 1,3 procent.
De concentratie aan koolstofdioxide bedroeg vorig jaar 381,2 ppm (deeltjes per miljoen), tegen 379,2 ppm in 2005. In het laatste decennium droeg koolstofdioxide voor 87 procent bij tot de opwarming. In de laatste vijf jaar alleen al was dat 91 procent.
Sinds het begin van het industrieel tijdperk aan het einde van de 18e eeuw is de concentratietoename met 36 procent van CO2 in de atmosfeer voornamelijk te wijten aan de verbranding van fossiele brandstoffen, aldus de WMO. Een van de andere gassen, distikstofoxide (N2O), bereikte met een concentratie van 320,1 ppb (deeltjes per miljard) eveneens een nieuw record. De methaanconcentratie bleef zo goed als stabiel.
De CO2-concentraties zijn het hoogst boven Noord-Amerika, Centraal-Europa en China. De geringste waarden zijn beneden de evenaar gemeten. Woordvoerster Carine Richard van de WMO benadrukte dat de cijfers van dit Greenhouse Gas Bulletin slaan op de hele planeet en verschillen van die in het rapport dat het secretariaat van de Conventie van de Verenigde Naties omtrent klimaatswijziging. Die cijfers slaan enkel op de geïndustrialiseerde landen.
[Het laatste Nieuws]