Zeespiegel ook 55 miljoen jaar geleden flink hoger

Een broeikasramp 55 miljoen jaar geleden leidde tot een flinke stijging van de zeespiegel op verschillende plekken in de wereld. Dat blijkt uit nieuw onderzoek naar gesteenten die nabij New York, in Woensdrecht (Noord-Brabant) en in Nieuw Zeeland op enkele honderden meters diepte zijn ‘opgeboord’.
Nederlandse wetenschappers publiceren hierover binnenkort in het vaktijdschrift Paleoceanography. Deze week besteedt Nature Geosciences in een ‘research highlight’ al aandacht aan het artikel.
Het onderzoek laat zien dat de opwarming, door stijging van de CO2-concentratie, op tenminste vijf continenten samenhing met een landinwaartse verschuiving van de kustlijn. Deze conclusie bevestigt dat mondiale opwarming, die 55 miljoen jaar geleden ongeveer 6 graden Celsius bedroeg, tot zeespiegelstijging leidt.
De aarde was vlak voor de opwarming 55 miljoen jaar geleden al zeer warm en er was geen of weinig ijs op de polen. De zeespiegel lag als gevolg daarvan tenminste 70 meter hoger dan nu. De extra opwarming zorgde ervoor dat het oceaanwater uitzette, vergelijkbaar met kwik in een thermometer. De vuistregel is dat 1 graad opwarming van al het oceaanwater tot ongeveer 1 meter zeespiegelstijging leidt.

Klimaatverandering kost Latijns-Amerika miljarden

De Wereldbank heeft berekend dat de landen in Latijns-Amerika en de Caraïben miljarden euro economische schade zullen oplopen door de klimaatwijziging. Latijns-Amerikaanse politici verwachten een extra inspanning van de geïndustrialiseerde landen om die crisis te lijf te kunnen gaan.
Stormen, droogte en overstromingen zullen de landen in Latijns-Amerika en de Caraïben minstens 0,6 procent van hun bruto binnenlands product kosten. Dat zegt een studie van de Wereldbank die afgelopen vrijdag gepresenteerd werd op een Latijns-Amerikaans congres over de uitdagingen van de globale financiële en klimaatcrisis. Het rapport stelt dat het bruto binnenlands product van de getroffen landen elke tien jaar met twee percent zal dalen als de frequentie van natuurlijke rampen toeneemt van één grote ramp per vier jaar naar één catastrofe elke drie jaar.
Volgens het rapport is de gemiddelde temperatuur in Latijns-Amerika tijdens het laatste decennium gestegen met 0,1 graden Celsius. Bovendien heeft het continent de laatste tien jaar moeten afrekenen met uitzonderlijk sterke orkanen, overstromingen in Zuid-Brazilië, Paraguay en Uruguay en droogte in Chili, Zuidwest-Argentinië en Peru.
» lees verder: Mondiaal Nieuws

Roetwolken versterken extremer weer in Azië

In Azië smelten de gletsjers sneller, wordt het weer extremer en worden de grote steden donkerder. De zogenoemde bruine roetwolken in de atmosfeer van Azië vormen vooral het probleem, omdat zij de klimaatverandering op het continent versterken.
Dat stellen wetenschappers van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP) in een donderdag gepubliceerd rapport over het milieu in Azië. De roetdeeltjes uit de vervuilde wolken zouden klimaatveranderingen in Azië versterken, omdat zij zonlicht absorberen en warmte vasthouden.
De bruine wolken zijn vooral een toenemende bedreiging voor het klimaat in dichtbevolkte Aziatische landen als China en India. De roetdeeltjes zorgen er onder meer voor dat de gletsjers van gebergten als de Himalaya sneller smelten.
Ook neemt door de vervuilde wolken de kans op hevige regenval in onder meer China en India toe met hoeveelheden van 150 millimeter regen op een dag. Verder tasten de rondzwevende roetdelen de landbouwoogst en volksgezondheid in Azië aan.
Jaarlijks overlijden er in China en India volgens het UNEP-rapport 340.000 mensen aan hart-en ademhalingsproblemen die zijn veroorzaakt door de milieuverontreiniging.
UNEP-directeur Achim Steiner stelt dat de huidige generatie wereldwijd moet investeren in ‘groene groei’ door bijvoorbeeld zonne-energie te gebruiken voor werkplekken en het aansturen van voertuigen.
De milieuverontreiniging wordt vooral veroorzaakt door overbevolking en de snelle economische ontwikkelingen in Azië.
[ANP]

Film ‘Waterproof’ belicht sociale kant van klimaatverandering

Op 19 november in première: Waterproof van Joshka Wessels. Deze film brengt sociaalwetenschappelijk onderzoek rond het klimaat in beeld, zoals de sociale, gedragsmatige en juridische aspecten van klimaatverandering.
Joshka Wessels, eco-documentairemaker en sociaal-geograaf, promoveerde afgelopen voorjaar op een onderzoek naar een traditioneel duurzaam drink- en irrigatiewatersysteem in het Midden-Oosten.

“Daar waar het in het Midden Oosten vaak te droog wordt, zullen we hier in onze omgeving juist moeten leren leven met een ‘teveel’ aan water. De zeespiegel stijgt, net als het peil in de rivieren. Hier moeten we ons op voorbereiden. Het zal onze maatschappij gaan veranderen. En ondanks de beschikbaarheid van klimaatveranderingmodellen op wereldschaal, is het voorspellen van de gevolgen op lokaal niveau vol onzekerheden. Het is dan ook heel belangrijk dat de kennis van de sociale wetenschappen betrokken wordt bij het ‘waterproof’ maken van Nederland. Hoe reageren mensen op klimaatsverandering en welke verschillende scenario’s zijn er mogelijk?”

» lees verder: NWO

Nieuwe hoogleraar klimaatverandering slaat alarm

De noodzaak voor Nederland om zich voor te bereiden op klimaatverandering is urgent. Dat stelt Pier Vellinga, aangesteld als hoogleraar Klimaatverandering, water en veiligheid aan Wageningen Universiteit.
Volgens de wetenschapper hebben we geen 100 maar slechts 30 jaar of minder de tijd om te voorkomen dat de aarde de komende eeuwen 6 tot 10 graden warmer wordt en de zeespiegel 6 en op termijn nog meer meters gaat stijgen.
Het gaat volgens Vellinga om keuzes die voor de komende honderden jaren de leefbaarheid van Nederland bepalen. Niet zozeer hogere als wel brede, overstroombare maar doorbraakvrije dijken kunnen de basis vormen voor een veilig Nederland voor generaties.
Steeds duidelijker is de conclusie dat de wereld afstevent op een ingrijpende klimaatopwarming. Toch komt de wereld maar langzaam in actie, stelt Vellinga vast: “Wetenschappelijke kennis alleen is daarvoor blijkbaar onvoldoende”.
Hij ziet evenwel een omslag in de wereldwijde meningsvorming, omdat de effecten van klimaatopwarming steeds meer zichtbaar worden. Bijvoorbeeld in de vorm van natuurrampen, zoals mag worden afgeleid uit statistieken van grote internationale herverzekeraars, en omdat door de schaarste en prijsontwikkeling van fossiele brandstoffen alternatieve bronnen en technologieën economisch interessant worden.
[Wageningen Universiteit]

Brazilië slaat alarm: Amazone verdwenen in 2030

Het Braziliaanse Amazonewoud heeft in augustus zeker 756 vierkante kilometer bos verloren door onder meer houtkap en verbranding. Dat is meer dan dubbel zo veel (133 procent) als in juli. Er wordt dus nog altijd meer en sneller gekapt.
Over het hele jaar genomen, zal 229 procent meer Amazone gekapt worden dan in 2007. De ontbossing is het grootst in de staten Pará en Mato Grosso. De cijfers komen van het Braziliaanse Instituut voor Milieu en Ruimtelijke Ordening (INPE).
Als het aan dit tempo doorgaat is het Amazonewoud in 2030 weg. Het Amazonegebied is met een oppervlakte van 6,7 miljoen vierkante kilometer het grootste regenwoud ter wereld. Het grootste deel van het woud ligt in Brazilië (ongeveer 65 procent). De jongste twintig jaar is meer dan een half miljoen vierkante kilometer aan regenwoud verdwenen – een gebied zo groot als Frankrijk.
Tegen 2030 valt onmogelijk alles te kappen, maar er is een domino-effect: steeds meer heeft de Amazone af te rekenen met bosbranden. Hoe meer er wordt gekapt, hoe droger de Amazone wordt, hoe meer brand. In tegenstelling tot bomen in meer gematigde klimaten, groeien de bomen in Amazonia niet terug na een bosbrand: wat weg is, is voorgoed weg.
» lees verder: Het Laatste Nieuws

Klimaattoeristen overspoelen Galapos en Antarctica

Een nieuwe toeristische trend: Doomsday Tourism, natuurwonderen bezoeken die kreunen onder de klimaatverandering.
De trend is het sterkst zichtbaar op Antarctica (Zuidpool) en de Galapagoseilanden (ter hoogte van de evenaar in de Stille Oceaan), waar de klimaatverandering het unieke ecosysteem sterk onder druk zet.
Volgens officiële cijfers van de milieubeschermingsraad van de Galapagos trokken in 1990 naar schatting 40.000 mensen naar de eilandengroep waar Charles Darwin de inspiratie voor zijn evolutietheorie haalde. In 2006 gingen meer dan 145.000 mensen naar de Galapagos om zich er te vergapen aan de zeeleguanen en landschildpadden.
Touroperators gespecialiseerd in Antarctica-reizen voorspellen dat dit jaar 34.000 toeristen de landmassa op de Zuidpool zullen bezoeken – vier keer zo veel dan 15 jaar geleden.
[Gazet van Antwerpen]
» achtergrondartikelen over Doomsday Tourism: Forbes en Vagabondish

“Deltacommissie ontwijkt maatschappelijk debat over klimaatplannen”

De Deltacommissie zou bewust de gevolgen van klimaatverandering voor Nederland hebben overdreven. In de beschrijvingen van de stijging van de zeespiegel heeft de Deltacommissie het ‘allerzwartste scenario’ geschetst, zeggen wetenschappers. Volgens hen wil de commissie de burger ‘een beetje bang maken’ om het enorme infrastructurele project aan de bevolking te verkopen, aldus RTL Nieuws.
De Deltacommissie wil alle dijken in Nederland versterken, het waterpeil in het IJsselmeer verhogen en nieuwe waterkeringen bouwen. Een megaproject van anderhalf miljard euro per jaar. In totaal gaat het om een bedrag van 100 miljard euro. De voorzitter, Cees Veerman, zei bij de presentatie van het rapport vorige maand, dat Nederland niet moet gaan ‘wachten op een ramp’. En: “Het grootste gevaar is wegkijken”.
Afgelopen week verscheen een aantal bijlagen van het eindrapport van de Deltacommissie. In het communicatie-advies staat dat een charismatische leider, een zogenoemde ‘Deltadictator’ de plannen snel in gang moet zetten. Critici menen dat de commissie met de toonzetting en de communicatiestrategie een grote fout maakt, door het plan te onttrekken aan het maatschappelijke debat.
D66 wil van de regering weten waarom de commissie kiest voor ‘functionele angst’ om het plan door te drukken en niet voor een open debat op basis van feiten. D66-Kamerlid Boris van der Ham vindt dat bij dit soort megaprojecten een uitgebreid maatschappelijk debat gevoerd moet worden, zodat uiteindelijke plan kan rekenen op draagvlak. “‘Functionele angst’ past niet in ons denken over democratie”, aldus Van der Ham.
[RTL Nieuws]
» lees ook Trouw: De pr-show van Veerman

Klimaatwetenschappers: oceaanstromingen bepalen Afrikaans klimaat

Niet de houtkap en overbegrazing, maar oceaanstromingen op het noordelijk halfrond zijn de belangrijkste oorzaak voor de droogte in veel Afrikaanse gebieden. Dat denken internationale klimaatwetenschappers na onderzoek in het Tanganyika Meer, dat grenst aan Congo, Burundi, Tanzania en Zambia.
Klimatologische telecommunicatie, zo noemen de onderzoekers deze week in het blad Science het fenomeen, dat ontwikkelingen op grote afstand invloed op elkaar uitoefenen.
De onderzoekers bepaalden met grote precisie de regenval in het Tanganyika Meer van de afgelopen 60.000 jaar. Door deze chemische analyse kwamen ze erachter dat de grootste schommelingen tegelijk plaatsvonden met de koudeperiodes in de Atlantische Oceaan, vele duizenden kilometers ten noorden van het continent.
» lees verder: AfrikaNieuws

Nederlands onderzoek: opwarming gaat honderden mensenlevens kosten

Opwarming van de aarde zal de komende decennia nadelige effecten hebben op de Nederlandse volksgezondheid. Zo zullen er jaarlijks honderden mensen meer dan nu overlijden door hittestress en zal de ziekte van Lyme door tekenbeten toenemen.
Dit blijkt uit een rapport dat woensdag is verschenen. De studie is verricht door onderzoekers van het Erasmus Medisch Centrum, de Universiteit Maastricht, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en het Planbureau voor de Leefomgeving.
De wetenschappers onderzochten de mogelijke gevolgen van klimaatverandering en de afbraak van de ozonlaag. Ze verwachten meer en ernstiger klachten van allergische aandoeningen en meer voedselvergiftiging.
Door de verhoogde blootstelling aan ultraviolette straling zal het aantal gevallen van huidkanker en staar waarschijnlijk ook toenemen. Daar staat tegenover dat de sterfte door winterkou mogelijk juist afneemt.
Volgens de onderzoekers gaat het om honderden sterfgevallen en enkele duizenden ziektegevallen extra per jaar. Vooral ouderen zullen het slachtoffer worden van hittegolven en vervroegd overlijden, aldus het rapport.
Al bij temperaturen boven de 20 graden treedt er extra sterfte op. De wetenschappers adviseren richtlijnen te geven voor de bouw van koelere huizen en instellingen. Ze maken zich vooral zorgen over de langere termijn, de tweede helft van deze eeuw.
[Nu.nl]
» lees ook: persbericht Erasmus MC