Ook tijdens begin winter tonnen methaan in atmosfeer

Wanneer de toendra rond de Noordpool bij het begin van de winter opnieuw bevriest, komen grote hoeveelheden methaan vrij in de atmosfeer. Dat schrijft een groep internationale wetenschappers donderdag in het blad Nature.
Over dit fenomeen is nog maar weinig bekend, maar het zou de bizarre schommelingen in de methaanconcentraties in de hogere lagen van de atmosfeer verklaren, zo menen de wetenschappers. Het team werkte onder leiding van Torben Christensen van de Zweedse universiteit Lund.
De wetenschappers maten de hoeveelheid methaan in de atmosfeer boven de vallei van Zackenberg, in het noordoosten van Groenland, op het ogenblik dat de bodem er opnieuw begon te bevriezen aan het einde van de herfst en het begin van de winter.
De methaanemissie was afgenomen na de lente en de zomer, maar steeg vervolgens opnieuw bij de eerste vriestemperaturen.
De wetenschappers stelden vast dat de bodem van de toendra rond de Noordpool “in deze periode ongeveer evenveel methaan vrijgeeft als tijdens de hele zomer”.
[Knack]

Zeespiegelstijging door smeltend Groenland: halve millimeter per jaar

Met behulp van een Duits-Amerikaanse duo-satelliet hebben onderzoekers nauwkeurig kunnen vaststellen hoe snel de zeespiegel stijgt door de smelting van de ijskap bij Groenland. Het gaat om een halve millimeter per jaar, aldus de TU Delft, dat heeft samengewerkt met het Center for Space Research (CSR) in Austin, Texas.
Voor het onderzoek is gebruik gemaakt van de Duits-Amerikaanse GRACE-kunstmanen. Deze twee satellieten cirkelen sinds 2002 achter elkaar rond de aarde.
Tussen 2003 en 2008 verloor Groenland als geheel jaarlijks gemiddeld 195 kubieke kilometer aan ijs, wat genoeg is om de zeespiegel wereldwijd met een halve millimeter per jaar te laten stijgen. De methode die in Delft en Austin is bedacht, maakt het mogelijk om het massaverlies per regio vast te stellen. Zo werd in de extreem warme zomer van 2007 voor het eerst de afname van de ijsmassa op grote hoogtes (boven de 2.000 meter) berekend.
Verder is duidelijk dat het ijs sneller vooral smelt in het noorden van Groenland, in IJsland, Spitsbergen en de noordelijke eilanden van Canada. De onderzoekers gaan nu kijken hoe de afkalving van kleinere gletsjers heeft op de zeespiegel.
[Volkskrant]

Veel methaangas borrelt op in IJszee

Britse wetenschappers hebben meer pluimen van opborrelend methaangas geregistreerd op de bodem onder de Noordpool. Het gaat om meer dan 250 van deze verschijnselen even ten westen van het Noorse eiland Svalbard, berichtte donderdag het Britse dagblad The Independent.
Het methaangas moet volgens de betrokken professor Graham Westbrook van de universiteit van Birmingham als sinds de vorige ijstijd, naar schatting 15.000 jaar geleden, opborrelen in het poolgebied. De moleculen van het gas komen vrij uit een soort ijskristallen kooi van watermoleculen wanneer de druk van het water afneemt of de temperatuur stijgt.
Het is de tweede keer deze week dat onderzoekers melding maken van grote hoeveelheden ontsnappend methaan in het Noordpoolgebied. Dinsdag meldde dezelfde krant dat Russische wetenschappers voor de Siberische kust methaangas hebben zien opkomen door een stuk smeltend permafrost heen, de bevroren grondlaag van het poolgebied.
Het is nog niet bekend of de hoeveelheid ontsnappend methaangas groter is geworden in de recente periode waarin veel mensen menen dat de aarde ook door hun eigen handelen opwarmt.
[ANP]
» lees ook: MO

Permafrost minder gevoelig voor opwarming?

De permafrost (blijvend bevroren bodem) in het noorden van Canada en Siberië is misschien minder gevoelig voor klimaatopwarming dan vaak wordt aangenomen.
Onderzoekers troffen in het Canadese Yukon Territory een paar meter onder een bosbodem een massief stuk ijs aan dat naar schatting 740.000 jaar oud is (Science, 19 september). Dat betekent dat het stuk ijs diverse ‘tussen-ijstijden’ warmer dan de huidige tussenijstijd heeft doorstaan.
De ijsmassa kon gedateerd worden dankzij de aanwezigheid van vulkanische as. Opmerkelijk is dat het stuk ijs in een betrekkelijk zuidelijk gebied gevonden werd.
Klimatologen zijn bezorgd over het ontdooien van de permafrost omdat daaruit veel koolstof (CO2 en methaan) van verteerd plantenmateriaal zou kunnen vrijkomen.
[NRC]

NASA volgt smeltwater met badeendjes

Toen een duur, hightech meetapparaat de geest gaf, zocht NASA-researcher Alberto Behar zijn heil in een simpel en verrassend alternatief: een bateljon badeendjes. Behar werkt voor NASA’s Jet Propulsion Laboratory in Pasadena, Californië. Hij probeert in kaart te brengen hoe het smeltwater van gletsjers in Groenland zich naar de oceanen beweegt en wat de gevolgen zijn voor de hoogte van de zeespiegel.
Behar heeft om daar zicht op te krijgen 90 badeendjes uitgezet op de Jakobshavn-gletsjer. Die zullen door het smeltwater meedrijven. Het was eerst de bedoeling om het smeltwater te volgen met een speciale robot, die was uitgerust met een gps-zender. Maar dat ding ging stuk.
Alle eendjes hebben een sticker op hun rug met daarop een e-mailadres en het woord ‘beloning’ in verschillende talen. Behar hoopt dat de vinders contact met hen zullen opnemen.
» lees verder: Het Laatste Nieuws

Megadam tegen smeltende Noordpool

De Nederlandse klimaatdeskundige Rolf Schuttenhelm heeft een idee gelanceerd om een megadam bij de Noordpool te bouwen. Deze dam zou de Noordpool moeten redden van de ondergang.
Hoewel het plan van Schuttenhelm met drie mogelijke oplossingen komt, laat hij weten dat een van deze oplossingen geschikter lijkt dan de andere twee. Het gaat hierbij om het plaatsen van een 300 km lange dam, ten zuiden van de Beringstraat. Deze dam in de Beringzee zou gebouwd moeten worden tussen het eiland Saint Lawrence in Alaska en het vasteland van Alaska en Siberië.
De dam zou zoutwaterstromen tegenhouden, waardoor het water in het Arctisch gebied relatief zoeter zou worden, waardoor het ijs minder snel smelt. Bovendien zou de temperatuur van het water dalen door deze dam, die Schuttenhelm de St. Lawrence Dam noemt, omdat deze warmere waterstromen tegenhoudt. Ook zou de waterstroming in het Noordpoolgebied afnemen, waardoor nieuw ijs zich makkelijker kan vormen.
» lees verder: Engineering 360

Groot ijsplateau in Noordpoolgebied afgebroken

Een ijsplateau van 55 vierkante kilometer is afgelopen maand in het Canadese Noordpoolgebied afgebroken. De ijsmassa is op ‘grootse en verontrustende’ wijze geslonken, aldus Canadese wetenschappers.
Het Markham ijsplateau, een van de vijf overgebleven Noordpoolijsgebieden in Canada, brak begin augustus van Ellesmere eiland af. De omvang van het nabijgelegen Serson ijsplateau kromp deze zomer met 60 procent. Hoge temperaturen veroorzaken de veranderingen.
In totaal heeft Ellesmere Island in het noorden van Canada deze zomer een ijsoppervlakte van 134 vierkante kilometer verloren. Dat is tien keer meer dan wat wetenschappers hadden voorspeld voor deze periode.
Afgelopen weekend werd bekend dat door de hoeveelheid gesmolten ijs het voor het eerst in de geschreven geschiedenis mogelijk is rond de Noordpool te varen.
[ANP via Volkskrant]

Koudere ijstijden door samenvloeiende poolkappen

Sinds drie miljoen jaar koelt de atmosfeer langzaam af en kent de aarde ijstijden. Een miljoen jaar geleden werden die ineens een stuk kouder. Onderzoekers van het KNMI en de Universiteit Utrecht schrijven in Nature dat twee samenvloeiende ijskappen daar de oorzaak van zijn.
Uit het onderzoek blijkt dat de temperatuur gedurende de afgelopen 3 miljoen jaar – vóór de recente opwarming – gemiddeld zo’n 10 graden Celsius is gedaald. Dit is de belangrijkste oorzaak voor het ontstaan van de ijstijden en ijskappen op het noordelijk halfrond in die periode. Aanvankelijk duurde elke ijstijd ongeveer 40.000 jaar, waarin drie relatief kleine ijskappen ontstonden: twee in Noord Amerika en een in Eurazië. Omstreeks 1 miljoen jaar geleden vond echter een geleidelijke omslag plaats naar veel koudere en langere ijstijden met een duur van 100.000 jaar.
» lees verder: Kennislink

Noordpool komende zomer mogelijk ijsvrij

Het is mogelijk dat er al deze zomer voor het eerst sinds heugenis enige tijd geen ijs op de Noordpool is.
Aan het einde van de zomer kan de Noordpool even ijsvrij zijn, zei wetenschapper Mark Serreze van het Amerikaanse Nationale Sneeuw en IJs Datacentrum in Boulder (Colorado) vrijdag tegen het persbureau AFP.
Serreze schat de kans dat er geen ijs op de Noordpool voorkomt op 50 procent. Een schip zou dan moeiteloos naar de Noordpool kunnen varen. Het is eerder gebeurd volgens de wetenschapper maar niet in de moderne geschiedenis.
[Nu.nl]

Inuit-medicijnman prijst effect klimaatverandering op Groenland

Na dertig jaar waarschuwen tegen klimaatverandering heeft Angaangaq Lyberth, een uit Groenland afkomstige Inuit-medicijnman, er genoeg van.
Als vertegenwoordiger van de arctische volkeren sprak hij in 1978 al voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties over de zich voltrekkende klimaatverandering. Afsmeltende ijskappen en zeespiegelstijging waren voor hem toen al realiteit.
Maar nu wil Angaangaq zijn aloude rol niet meer vervullen. Iedereen knikt eerbiedig en gedraagt zich vervolgens hetzelfde als voorheen, zegt hij. Bovendien is het te laat voor gedragsveranderingen.
Op de jaarlijkse bijeenkomst van Duitse art directors in Berlijn bedankt hij daarom de feestgangers dus omstandig voor hun bijdrage aan de veraangenaming van het leefklimaat op Groenland:

“Omdat jullie leven zoals jullie leven, groeien bij ons weer planten. Volgend jaar gaan we een grote ceremonie houden omdat we voor het eerst in 20 duizend jaar weer hout hebben om vuur mee te maken.”

Hij loofde de helderheid van het water in de grote meren die de laatste jaren zijn ontstaan, en prees zich gelukkig dat zijn geboortestreek nu ook bevolkt wordt door dieren die het er vroeger te koud vonden, zoals de bruine beer.
» lees verder: Volkskrant