Ook tijdens begin winter tonnen methaan in atmosfeer

Wanneer de toendra rond de Noordpool bij het begin van de winter opnieuw bevriest, komen grote hoeveelheden methaan vrij in de atmosfeer. Dat schrijft een groep internationale wetenschappers donderdag in het blad Nature.
Over dit fenomeen is nog maar weinig bekend, maar het zou de bizarre schommelingen in de methaanconcentraties in de hogere lagen van de atmosfeer verklaren, zo menen de wetenschappers. Het team werkte onder leiding van Torben Christensen van de Zweedse universiteit Lund.
De wetenschappers maten de hoeveelheid methaan in de atmosfeer boven de vallei van Zackenberg, in het noordoosten van Groenland, op het ogenblik dat de bodem er opnieuw begon te bevriezen aan het einde van de herfst en het begin van de winter.
De methaanemissie was afgenomen na de lente en de zomer, maar steeg vervolgens opnieuw bij de eerste vriestemperaturen.
De wetenschappers stelden vast dat de bodem van de toendra rond de Noordpool “in deze periode ongeveer evenveel methaan vrijgeeft als tijdens de hele zomer”.
[Knack]

Zeespiegel ook 55 miljoen jaar geleden flink hoger

Een broeikasramp 55 miljoen jaar geleden leidde tot een flinke stijging van de zeespiegel op verschillende plekken in de wereld. Dat blijkt uit nieuw onderzoek naar gesteenten die nabij New York, in Woensdrecht (Noord-Brabant) en in Nieuw Zeeland op enkele honderden meters diepte zijn ‘opgeboord’.
Nederlandse wetenschappers publiceren hierover binnenkort in het vaktijdschrift Paleoceanography. Deze week besteedt Nature Geosciences in een ‘research highlight’ al aandacht aan het artikel.
Het onderzoek laat zien dat de opwarming, door stijging van de CO2-concentratie, op tenminste vijf continenten samenhing met een landinwaartse verschuiving van de kustlijn. Deze conclusie bevestigt dat mondiale opwarming, die 55 miljoen jaar geleden ongeveer 6 graden Celsius bedroeg, tot zeespiegelstijging leidt.
De aarde was vlak voor de opwarming 55 miljoen jaar geleden al zeer warm en er was geen of weinig ijs op de polen. De zeespiegel lag als gevolg daarvan tenminste 70 meter hoger dan nu. De extra opwarming zorgde ervoor dat het oceaanwater uitzette, vergelijkbaar met kwik in een thermometer. De vuistregel is dat 1 graad opwarming van al het oceaanwater tot ongeveer 1 meter zeespiegelstijging leidt.

Klimaattop moet basis leggen voor nieuw Kyoto

In het Poolse Poznan wordt vanaf maandag bijna twee weken lang koortsachtig vergaderd over het klimaat. Op de 14e VN-Klimaatconferentie moet de basis gelegd worden voor de opvolger van het Kyoto-protocol, dat in 2012 afloopt.
De eerste week van de top komen voornamelijk ambtenaren bij elkaar. Pas in de tweede week schuiven de ministers aan. Namens Nederland neemt Jacqueline Cramer (Milieu) deel aan het overleg. Op 12 december moeten alle partijen het eens zijn.
Eind 2009 moet dan in het Deense Kopenhagen een nieuw internationaal verdrag over het milieu gesloten worden. Kyoto werd door de Amerikanen naar de prullenbak verwezen, China en India ratificeerden het protocol maar leefden het niet na. Het is cruciaal voor het slagen van een nieuw verdrag dat deze drie grootvervuilers zich achter de overeenkomst van Kopenhagen scharen.
Waarnemers denken dat de nieuwe president Barack Obama van de Verenigde Staten wel oren heeft naar het steunen van het nieuwe verdrag. Of China en India uiteindelijk overstag zullen gaan, is zeer de vraag. Zij eisen toegang tot nieuwe technologieën om hun uitstoot te verminderen in ruil voor deelname aan het verdrag.
[ANP]

60 miljoen voor ondergrondse CO2-opslag in Barendrecht en Geleen

In Barendrecht en Geleen komen twee proefprojecten voor de ondergrondse opslag van CO2. Minister Cramer van Milieu (PvdA) stelt daarvoor 60 miljoen euro beschikbaar.
In Barendrecht gaan de energiebedrijven Shell en NAM de kooldioxide, afkomstig uit de Rotterdamse haven, opslaan in twee bijna uitgeputte aardgasvelden. Beide velden bevinden zich twee tot drie kilometer onder de wijk Carnisselande. De lokale inwoners hebben van meet af aan geprotesteerd tegen het project. Ze waren bang voor grondverzakkingen, dalende huizenprijzen en lekkages.
Shell is veel optimistischer over deze risico’s. De velden liggen in een afgedichte laag. Kooldioxide is niet giftig, niet explosief en niet brandbaar. Mocht er toch gas aan de oppervlakte komen, dan waait het vrij snel uit elkaar, aldus het olieconcern. Shell moet echter een groot aantal vragen nog in een milieueffectrapportage beantwoorden.
In Geleen gaat het om opslag onder diepe steenkoollagen, een project van GTI en DSM.
Cramer heeft de subsidies toegekend om de aanpak van ondergrondse CO2-opslag te testen. Binnen tien jaar moet de technologie marktrijp zijn. CO2-opslag vormt de derde pijler onder haar klimaatbeleid, naast het stimuleren van duurzame energie en besparing.

Stikstofrijk bos dempt opwarming

Stikstof speelt een grote rol in de regulering van het klimaat. Boombladeren met een hoog stikstofgehalte nemen niet alleen veel CO2 op, ze weerkaatsen ook veel zonnestraling. Stikstofrijke bossen dempen daardoor het broeikaseffect.
Onderzoekers van de University of New Hampshire schrijven dit in de Proceedings of the National Academy of Sciences (Early Edition). Scott Ollinger c.s. mat de lichtweerkaatsing van Amerikaanse bossen vanuit een vliegtuig en een satelliet en bepaalde de CO2-opname vanuit torens.
Bovendien analyseerde men het stikstofgehalte van de bladeren. Hoe meer stikstof, hoe beter de CO2-opname en hoe meer zonnewarmte werd weerkaatst.
Het nieuwe inzicht kan de voorspellende waarde van de huidige klimaatmodellen verbeteren.
[NRC]

Klimaatverandering biedt Groenland uitzicht op onafhankelijkheid

Groenland stemt vandaag over een lossere relatie met Denemarken. Tot voor kort leek zelfstandigheid economisch onmogelijk, maar de klimaatverandering schiet de Groenlanders te hulp. De rijkdom aan grondstoffen die nu door de smeltende sneeuw en ijs letterlijk aan de oppervlakte komt, biedt een kans om eindelijk onafhankelijk te worden van Denemarken.
Aleqa Hammond, vooraanstaand politica in Groenland en zelf jagersdochter:

“Onder het smeltende ijs komen bergen met goud tevoorschijn, soms letterlijk. We gaan een zink-, molybdeen- en diamantmijn openen. Hier voor de kust zijn acht kleine olievelden in zee gepland, elk met miljarden tonnen olie.”

Groenland, 52 maal groter dan Nederland, werd al in de Middeleeuwen gekoloniseerd door Denemarken. Sinds 1979 heeft het eiland een vorm van zelfbestuur, maar Kopenhagen draagt jaarlijks nog altijd voor 50 procent bij aan de begroting. Dat komt neer op 7000 euro per inwoner- er zijn 56.000 Groenlanders.
Het huidige zelfbestuur heeft betrekking op het beleid voor gezondheidszorg, onderwijs, cultuur en visserij. Het referendum gaat over autonomie op het gebied van economie (inclusief de cruciale beschikking over de bodemschatten), buitenlandse zaken en vormt een eerste stap naar volledige zelfstandigheid.
» lees verder: Trouw

Van der Hoeven mikt op steun voor klimaatsatelliet

Nederland wil in 2014 een meetinstrument lanceren dat inzicht moet geven in de oorzaak van klimaatverandering en luchtverontreiniging. Het kabinet heeft daarvoor 78 miljoen euro beschikbaar gesteld.
De satelliet waarop het meetinstrument Tropomi wordt bevestigd, moet echter nog worden gefinancierd. Tijdens een conferentie dinsdag en woensdag in Den Haag probeert minister Maria van der Hoeven (Eonomische Zaken) haar collega’s daarvoor te interesseren. Het is voor Nederland het voornaamste onderwerp op de conferentie van ruimtevaartministers, die eens in de drie jaar wordt gehouden.
De betrekkelijk kleine satelliet gaat volgens deskundigen 115 miljoen euro kosten. De lancering maakt deel uit van het programma voor aardobservatie van ESA, het Europese Ruimtevaart Agentschap. Het hele project is begroot op 857 miljoen euro. Het nieuwe instrument, dat vanuit de ruimte luchtvervuiling en broeikasgassen bijhoudt, gaat in totaal 133 miljoen kosten. Het apparaat zal grotendeels in Nederland worden vervaardigd.
Tropomi moet de opvolger worden van Omi en Sciamachy, twee andere instrumenten die vanuit de ruimte informatie geven over uitstoot en verspreiding van luchtvervuiling en broeikasgassen. Het is de bedoeling dat Tropomi, wetenschappelijk geleid door onderzoekers van KNMI en Stichting Ruimte Onderzoek Nederland (SRON), die info echter gedetailleerder zal geven.
[ANP via Vroege Vogels]

Klimaatverandering kost Latijns-Amerika miljarden

De Wereldbank heeft berekend dat de landen in Latijns-Amerika en de Caraïben miljarden euro economische schade zullen oplopen door de klimaatwijziging. Latijns-Amerikaanse politici verwachten een extra inspanning van de geïndustrialiseerde landen om die crisis te lijf te kunnen gaan.
Stormen, droogte en overstromingen zullen de landen in Latijns-Amerika en de Caraïben minstens 0,6 procent van hun bruto binnenlands product kosten. Dat zegt een studie van de Wereldbank die afgelopen vrijdag gepresenteerd werd op een Latijns-Amerikaans congres over de uitdagingen van de globale financiële en klimaatcrisis. Het rapport stelt dat het bruto binnenlands product van de getroffen landen elke tien jaar met twee percent zal dalen als de frequentie van natuurlijke rampen toeneemt van één grote ramp per vier jaar naar één catastrofe elke drie jaar.
Volgens het rapport is de gemiddelde temperatuur in Latijns-Amerika tijdens het laatste decennium gestegen met 0,1 graden Celsius. Bovendien heeft het continent de laatste tien jaar moeten afrekenen met uitzonderlijk sterke orkanen, overstromingen in Zuid-Brazilië, Paraguay en Uruguay en droogte in Chili, Zuidwest-Argentinië en Peru.
» lees verder: Mondiaal Nieuws

VN-rapport: aarde warmt 2 graden extra op zonder smog Azië

Boven grote steden in Azië hangen dikke bruine wolken vol roetdeeltjes, ozon en chemicaliën die klimaatverandering maskeren en een ernstige, wereldwijde bedreiging vormen voor mens en milieu.
Het UNEP, het milieuprogramma van de Verenigde Naties, schrijft in het gisteren gepubliceerde rapport Atmospheric Brown Clouds dat deze luchtvervuiling leidt tot toenemende gezondheidsproblemen, waardoor alleen al in India en China jaarlijks zo’n 350.000 mensen vroegtijdig sterven door ademhalingsproblemen en hartklachten.
Als de bruine wolken van de ene op de andere dag zouden verdwijnen, zou de temperatuur wereldwijd 2 graden stijgen. Daarom moet volgens het UNEP de bestrijding van de smog samengaan met beteugeling van de uitstoot van broeikasgassen.
De onderzoekers constateren dat de bruine wolken in steden als Peking, Shanghai, New Delhi en Karachi 10 tot 25 procent van het zonlicht afschermen. Iedere tien jaar wordt het licht 3 tot 4 procent gedimd. Omdat een deel van het zonlicht de aarde niet bereikt, lijkt het alsof de wolken klimaatverandering tegengaan.
» lees verder: NRC

Exoten verdringen inheemse soorten door klimaatverandering

Exotische planten die oprukken in gematigde streken hebben een beter afweersysteem dan verwante inheemse soorten. Daarom leidt opwarming van de aarde tot invasies van planten uit het zuiden, concluderen onderzoekers van het NIOO en Wageningen UR in een artikel in Nature.
Uit proeven in de Millingerwaard bleek dat succesvolle nieuwkomers een betere verdediging hebben tegen natuurlijke vijanden dan inheemse soorten. Echte woekeraars hebben minder last van hongerige insecten en ziekmakende bodemorganismen. Daardoor kunnen ze zich sneller uitbreiden dan inheemse soorten en deze verdrijven.
[Wageningen UR]