Nobelprijswinnaar wordt Amerikaans minister van Energie

De komende Amerikaanse president Barack Obama heeft Steven Chu, gewezen Nobelprijswinnaar voor Fysica, benoemd tot minister van Energie in zijn regering. Arne Duncan en Ken Salazar worden volgens de Amerikaanse media minister van respectievelijk Onderwijs en Binnenlandse Zaken.
Obama maakte de benoeming van Chu en zijn ‘milieuteam’ maandag bekend op een persconferentie.
Steven Chu (60) kreeg in 1997 samen met twee collega’s de Nobelprijs voor hun werk over atomen. Als professor in fysica en moleculaire en celbiologie leidt hij het Lawrence Berkeley National Laboratory aan de Universiteit van Californië.
Hij staat gekend als een aanhanger van het eerste uur van het onderzoek naar wetenschappelijke oplossingen voor de klimaatverandering. Chu’s voornaamste taak zal ook zijn om een einde te maken aan de Amerikaanse afhankelijkheid van buitenlandse olie en om de klimaatverandering aan te pakken.
[Knack.be]
» meer over Steven Chu: Wikipedia

Klimaatverandering funest voor veel Europese vlinders

Europa zal veel dagvlinders kwijt raken door klimaatverandering, zo menen de auteurs van een nieuw boek, Climatic Risk Atlas of European Butterflies. Hierin zijn modellen over klimaatverandering toegepast op de vlinderwaarnemingen van vele duizenden vrijwillige veldmedewerkers.
In het worst case scenario dat door de wetenschappers is onderzocht, wordt uitgegaan van een temperatuursverhoging van 4,1°C tot 2080. In dat geval zal voor zeventig soorten dagvlinders meer dan 95% van het huidige leefgebied ongeschikt worden.
In het beste geval wordt uitgegaan van een stijging van 2,4 °C. Zelfs dan zal voor 147 soorten meer dan 50% van hun huidige areaal geen geschikt leefgebied meer vormen.
Voor veel vlinders betekent dit dat ze verdwijnen uit gebieden waar ze nu nog regelmatig worden gezien. De kleine vos bijvoorbeeld, vroeger een zeer gewone soort, zal uit het grootste deel van Midden- en Zuid-Europa verdwijnen.
In het ingrijpendste scenario zal de Spaanse pijpbloemvlinder 97% van zijn leefgebied in Spanje en Zuid-Frankrijk kwijtraken en de apollovlinder zal in de berggebieden meer dan 75% in aantal achteruitgaan.
[Vlinderstichting]

Ook tijdens begin winter tonnen methaan in atmosfeer

Wanneer de toendra rond de Noordpool bij het begin van de winter opnieuw bevriest, komen grote hoeveelheden methaan vrij in de atmosfeer. Dat schrijft een groep internationale wetenschappers donderdag in het blad Nature.
Over dit fenomeen is nog maar weinig bekend, maar het zou de bizarre schommelingen in de methaanconcentraties in de hogere lagen van de atmosfeer verklaren, zo menen de wetenschappers. Het team werkte onder leiding van Torben Christensen van de Zweedse universiteit Lund.
De wetenschappers maten de hoeveelheid methaan in de atmosfeer boven de vallei van Zackenberg, in het noordoosten van Groenland, op het ogenblik dat de bodem er opnieuw begon te bevriezen aan het einde van de herfst en het begin van de winter.
De methaanemissie was afgenomen na de lente en de zomer, maar steeg vervolgens opnieuw bij de eerste vriestemperaturen.
De wetenschappers stelden vast dat de bodem van de toendra rond de Noordpool “in deze periode ongeveer evenveel methaan vrijgeeft als tijdens de hele zomer”.
[Knack]

Zeespiegel ook 55 miljoen jaar geleden flink hoger

Een broeikasramp 55 miljoen jaar geleden leidde tot een flinke stijging van de zeespiegel op verschillende plekken in de wereld. Dat blijkt uit nieuw onderzoek naar gesteenten die nabij New York, in Woensdrecht (Noord-Brabant) en in Nieuw Zeeland op enkele honderden meters diepte zijn ‘opgeboord’.
Nederlandse wetenschappers publiceren hierover binnenkort in het vaktijdschrift Paleoceanography. Deze week besteedt Nature Geosciences in een ‘research highlight’ al aandacht aan het artikel.
Het onderzoek laat zien dat de opwarming, door stijging van de CO2-concentratie, op tenminste vijf continenten samenhing met een landinwaartse verschuiving van de kustlijn. Deze conclusie bevestigt dat mondiale opwarming, die 55 miljoen jaar geleden ongeveer 6 graden Celsius bedroeg, tot zeespiegelstijging leidt.
De aarde was vlak voor de opwarming 55 miljoen jaar geleden al zeer warm en er was geen of weinig ijs op de polen. De zeespiegel lag als gevolg daarvan tenminste 70 meter hoger dan nu. De extra opwarming zorgde ervoor dat het oceaanwater uitzette, vergelijkbaar met kwik in een thermometer. De vuistregel is dat 1 graad opwarming van al het oceaanwater tot ongeveer 1 meter zeespiegelstijging leidt.

Stikstofrijk bos dempt opwarming

Stikstof speelt een grote rol in de regulering van het klimaat. Boombladeren met een hoog stikstofgehalte nemen niet alleen veel CO2 op, ze weerkaatsen ook veel zonnestraling. Stikstofrijke bossen dempen daardoor het broeikaseffect.
Onderzoekers van de University of New Hampshire schrijven dit in de Proceedings of the National Academy of Sciences (Early Edition). Scott Ollinger c.s. mat de lichtweerkaatsing van Amerikaanse bossen vanuit een vliegtuig en een satelliet en bepaalde de CO2-opname vanuit torens.
Bovendien analyseerde men het stikstofgehalte van de bladeren. Hoe meer stikstof, hoe beter de CO2-opname en hoe meer zonnewarmte werd weerkaatst.
Het nieuwe inzicht kan de voorspellende waarde van de huidige klimaatmodellen verbeteren.
[NRC]

Van der Hoeven mikt op steun voor klimaatsatelliet

Nederland wil in 2014 een meetinstrument lanceren dat inzicht moet geven in de oorzaak van klimaatverandering en luchtverontreiniging. Het kabinet heeft daarvoor 78 miljoen euro beschikbaar gesteld.
De satelliet waarop het meetinstrument Tropomi wordt bevestigd, moet echter nog worden gefinancierd. Tijdens een conferentie dinsdag en woensdag in Den Haag probeert minister Maria van der Hoeven (Eonomische Zaken) haar collega’s daarvoor te interesseren. Het is voor Nederland het voornaamste onderwerp op de conferentie van ruimtevaartministers, die eens in de drie jaar wordt gehouden.
De betrekkelijk kleine satelliet gaat volgens deskundigen 115 miljoen euro kosten. De lancering maakt deel uit van het programma voor aardobservatie van ESA, het Europese Ruimtevaart Agentschap. Het hele project is begroot op 857 miljoen euro. Het nieuwe instrument, dat vanuit de ruimte luchtvervuiling en broeikasgassen bijhoudt, gaat in totaal 133 miljoen kosten. Het apparaat zal grotendeels in Nederland worden vervaardigd.
Tropomi moet de opvolger worden van Omi en Sciamachy, twee andere instrumenten die vanuit de ruimte informatie geven over uitstoot en verspreiding van luchtvervuiling en broeikasgassen. Het is de bedoeling dat Tropomi, wetenschappelijk geleid door onderzoekers van KNMI en Stichting Ruimte Onderzoek Nederland (SRON), die info echter gedetailleerder zal geven.
[ANP via Vroege Vogels]

VN-rapport: aarde warmt 2 graden extra op zonder smog Azië

Boven grote steden in Azië hangen dikke bruine wolken vol roetdeeltjes, ozon en chemicaliën die klimaatverandering maskeren en een ernstige, wereldwijde bedreiging vormen voor mens en milieu.
Het UNEP, het milieuprogramma van de Verenigde Naties, schrijft in het gisteren gepubliceerde rapport Atmospheric Brown Clouds dat deze luchtvervuiling leidt tot toenemende gezondheidsproblemen, waardoor alleen al in India en China jaarlijks zo’n 350.000 mensen vroegtijdig sterven door ademhalingsproblemen en hartklachten.
Als de bruine wolken van de ene op de andere dag zouden verdwijnen, zou de temperatuur wereldwijd 2 graden stijgen. Daarom moet volgens het UNEP de bestrijding van de smog samengaan met beteugeling van de uitstoot van broeikasgassen.
De onderzoekers constateren dat de bruine wolken in steden als Peking, Shanghai, New Delhi en Karachi 10 tot 25 procent van het zonlicht afschermen. Iedere tien jaar wordt het licht 3 tot 4 procent gedimd. Omdat een deel van het zonlicht de aarde niet bereikt, lijkt het alsof de wolken klimaatverandering tegengaan.
» lees verder: NRC

Exoten verdringen inheemse soorten door klimaatverandering

Exotische planten die oprukken in gematigde streken hebben een beter afweersysteem dan verwante inheemse soorten. Daarom leidt opwarming van de aarde tot invasies van planten uit het zuiden, concluderen onderzoekers van het NIOO en Wageningen UR in een artikel in Nature.
Uit proeven in de Millingerwaard bleek dat succesvolle nieuwkomers een betere verdediging hebben tegen natuurlijke vijanden dan inheemse soorten. Echte woekeraars hebben minder last van hongerige insecten en ziekmakende bodemorganismen. Daardoor kunnen ze zich sneller uitbreiden dan inheemse soorten en deze verdrijven.
[Wageningen UR]

Wiskundig model: Rhônegletsjer verdwijnt in 100 jaar

Onderzoekers van de Ecole Polytechnique Fédérale de Lausanne hebben in kaart gebracht hoe de Zwitserse Rhônegletsjer zich heeft ontwikkeld sinds 1874. Hiermee kunnen ze nauwkeurige voorspellingen doen hoe de gletsjer zal evolueren tot het jaar 2100. Nooit eerder werden de ontwikkelingen van een gletsjer voor zo’n lange periode zo nauwkeurig gemodelleerd. De onderzoekers gebruikten hiervoor geavanceerde wiskundige technieken.
Hun conclusie: over honderd jaar is er nauwelijks iets over van de gletsjer. De wiskundigen gebruikten drie mogelijke toekomstscenario’s wat betreft de veranderingen van het klimaat. Uitgaande van een gemiddeld scenario, niet extreem optimistisch of pessimistisch, namelijk een stijging van 3,6 graden Celsius per honderd jaar en een procentuele afname met zes procent van de hoeveelheid neerslag, eveneens per eeuw, zal de grens waaronder de sneeuw smelt (nu gelegen op 3000 meter) significant oprukken. Dat is een zorgelijke ontwikkeling: over vijftig jaar zal het volume van de Rhônegletsjer met vijftig procent zijn afgenomen en rond het jaar 2100 zal er zo goed als niets meer over zijn van deze gletsjer.
» lees verder: Kennislink